Frits David Zeiler: TAQA misbruikt archeologie

Tijdens de laatste voorlichtingsbijeenkomst van Gasalarm2 sprak een bezoeker zijn ongerustheid uit over het namens TAQA uitgevoerde archeologisch onderzoek in Heiloo. De firma was ook al gestart met de inrichting van een alternatief weidevogelgebied. Kon dat zomaar? En wat betekende dat persbericht over de ‘ontdekking’ van een strandwal bij Heiloo?
Archeologisch onderzoek kan inderdaad niet ‘zomaar’ worden gedaan. Het is bij grote werken, zoals in dit geval de mogelijke aanleg van een pijpleiding, verplicht, maar wel aan strikte regels gebonden. Het moet bijvoorbeeld worden uitgevoerd in opdrcht van een bevoegd gezag door een erkend (dat is gecertificeerd) professioneel archeologisch bedrijf. De Wet op de Archeologische Monumentenzorg, doorgaans de ‘Wet Malta’ genoemd naar de plek waar de Europese ministers het over het principe eens zijn geworden, schrijft dat duidelijk voor.
In een gemeente zoals Heiloo is het gemeentebestuur, in casu het College van B&W, het bevoegd gezag. Dit had ook ambtelijke en procedurele voorbereidingen laten treffen voor het doen van een vooronderzoek in het leidingtracé. Aangezien de gasopslag door de minister van Economische Zaken als een rijkstaak wordt beschouwd en valt onder de Rijkscoördinatieregeling, is de bevoegdheid de gemeente Heiloo eenvoudig uit handen genomen. Of het rijk een erkend bureau de opdracht heeft gegeven, mag worden verwacht, maar is op dit moment niet duidelijk. Het rapport is nog niet beschikbaar, maar zal natuurlijk wel openbaar moeten worden gemaakt.
Het persbericht van TAQA over de ‘ontdekking’ van een strandwal was een duidelijk staaltje van propaganda. De bodem van Noord-Holland is minutieus in kaart gebracht en hoe de strandwallen lopen, is zowel ondergronds als bovengronds volledig bekend. Voor zover uit het krantenverslag viel op te maken, ging het om een stukje van de oudste of op een na oudste strandwal, die door latere kleiafzettingen overdekt is geraakt. Leuk natuurlijk, maar geen nieuws.
De wijze waarop een dergelijk bericht bekend wordt gemaakt zal iedere rechtgeaarde archeoloog tegen de borst stuiten. Oudheidkundig bodemonderzoek is meestal ‘redden wat er te redden valt’ voordat bouw- en graafwerkzaamheden de grondlagen met de daarin achtergebleven cultuursporen volledig vernietigen. De Wet Malta is juist aangenomen, om te voorkomen dat deze vernietiging geschiedt zonder enige vorm van onderzoek en documentatie. Veel beter zou het zijn, wanneer de grond niet zou worden verstoord en de sporen zouden blijven zitten waar ze zitten. Voor toekomstige generaties, voor toekomstig onderzoek met nog verfijnder methodes dan waarover we nu beschikken. Of gewoon, als aardkundig of archeologisch monument waar je met je vingers af moet blijven.
Het vinden van een ‘schat’ in welke vorm dan ook mag nooit worden gebruikt als legitimatie van een ingreep. Met andere woorden: als TAQA beweert dat de wetenschap wijzer wordt ‘dankzij’ ingrepen in landschap en bodem, is dat in strijd met de voor de archeologie geldende beroepsethiek. Zo’n houding mag het bedrijf dan ook worden aangerekend.

Frits David Zeiler, Bergens Historicus
5 april 2010

On April 6th, 2010, posted in: NIEUWS

Leave a Reply